Unicorn girişim nedir? Değerleme, yatırım ve ciro farkı

Unicorn kavramı nereden geliyor?

Cowboy Ventures, Aileen Lee’yi iş dünyasındaki unicorn terimini ortaya koyan analizle ilişkilendirir. Günümüzde kullanılan kısa tanım, özel şirketlerdeki milyar dolar değerleme eşiğine odaklanır. SVB’nin 2019 raporu da halka açık olmayan girişimler için milyar dolar üzeri değerleme tanımını kullanır. Bir liste okunurken eşiğin ve şirket kapsamının nasıl belirlendiği incelenmelidir. [1][2]

Bu terim resmî bir başarı belgesi değildir. Bir araştırmanın başlangıç yılı, coğrafyası ve yatırım türü başka bir listeninkinden farklı olabilir. Bu nedenle iki farklı sayının görülmesi tek başına hata kanıtı sayılmaz. Önce yöntemleri karşılaştırmak gerekir.

Değerleme ile yatırım tutarı neden farklı?

Değerleme, belirli bir işlem veya hesaplamada şirketin sermayesine atfedilen değerdir. Yatırım tutarı ise işlemde sağlanan paradır. Basitleştirilmiş bir varsayım düşünün: şirkete 100 milyon dolar yeni sermaye girsin ve işlem sonrası değerleme 1 milyar dolar olsun. Tamamen yeni hisseyle, başka düzenleme olmadan yapılan bu örnekte yeni yatırımcının payı yüzde 10’dur.

Bu bir gerçek şirket işlemi değildir; kavram farkını göstermek için hazırlanmış hesaplamadır. Gerçek yatırımlarda mevcut hisselerin satışı, farklı hisse hakları veya başka koşullar bulunabilir. Bu yüzden bir yatırım başlığından ortaklık oranı otomatik olarak hesaplanmamalıdır. Açıklanmamış pay oranı tahminle doldurulmaz.

Ciro ve kârla ilişkisi nedir?

Bir milyar dolarlık değerleme, bir milyar dolar yıllık satış yapıldığı anlamına gelmez. Satışlar belirli dönemde sunulan mal ve hizmetlerle, kâr ise gelir ve giderlerin ilişkisiyle ilgilidir. Değerleme farklı bir soruya yanıt verir. Şirket hakkında aynı tabloda sunulsalar da bu ölçülerin birimleri ve dönemleri ayrı tutulmalıdır.

Okurun kolay kontrolü şu olabilir: Bu sayı para girişi mi, dönemsel faaliyet sonucu mu, yoksa şirkete biçilen değer mi? Haberde yalnızca “milyar dolarlık şirket” yazıyorsa tanım eksik kalabilir. Sayının neyi temsil ettiğini bulmadan şirketleri sıralamak yanıltıcı sonuç verir.

Halka arzdan sonra hâlâ unicorn mu?

Kullanım bağlama göre değişebilir. Yaygın özel şirket tanımı, halka açılan bir işletmeyle güncel bir özel girişimi aynı gruba koymaz. Ancak bazı listeler geçmişte unicorn eşiğine ulaşan şirketleri tarihsel başarı olarak saymaya devam eder. “Bugünkü unicorn sayısı” ile “geçmişte bu eşiğe ulaşanlar” aynı liste değildir.

Benzer biçimde şirketin kurulma yeri, kurucularının kökeni ve güncel merkezi farklı coğrafi sınıflamalara yol açar. Türkiye merkezli girişim ile Türk kuruculu küresel girişim ifadeleri bu nedenle birbirinin yerine kullanılmamalıdır. KURUM.’un Türkiye haritası yazısında da bu ayrımı izleyebilirsiniz.

Bir unicorn haberinde hangi bilgileri aramalı?

• Değerlemenin açıklandığı tarih ve işlem.
• Para birimi ve yatırım öncesi ya da sonrası kapsam.
• Yeni sermaye ile mevcut hisse satışının ayrımı.
• Şirketin özel, halka açık veya satın alınmış olma durumu.
• Kuruluş, merkez ve kurucu kökeninin nasıl sınıflandığı.

Bu kontrol listesi yatırım tavsiyesi değildir; kavramları doğru okumaya yarar. Bir etiket işletmenin müşteri memnuniyetini, nakit ihtiyacını veya gelecekteki başarısını tek başına ölçmez. Girişimin neyi sattığına ve hangi sonuçları açıkladığına dönmek, etiketten daha fazla bilgi verir.